Kasacja w sprawach karnych

Co do zasady Sąd Najwyższy Niderlandów (Hoge Raad) nie ocenia ponownie tego, co faktycznie się wydarzyło. W kasacji chodzi o błędy prawne.

Można podnieść na przykład:

• nieprawidłowe zastosowanie ustawy;

• prawnie niewystarczające lub niezrozumiale uzasadnione ustalenie, które czyny uznano za udowodnione;

• nieprawidłowe rozstrzygnięcie dotyczące stanowiska obrony lub wniosku dowodowego;

• naruszenie istotnych przepisów postępowania;

• niedostatecznie uzasadnioną karę lub środek;

• sprzeczność z orzecznictwem Hoge Raad, z EKPC lub z prawem europejskim.

To, że nie zgadzają się Państwo z oceną faktów i dowodów, z reguły samo w sobie nie wystarcza.

W Kuyp Baar Advocaten kasacja jest odrębną specjalizacją.

W skład zespołu kasacyjnego wchodzą m.in.:

• Michiel Kuyp

• Jaap Baar

• Mies van Berlo

• Dr Wouter de Zanger

W ramach zespołu istnieją różne obszary specjalizacji. Wouter de Zanger specjalizuje się w szczególności w finansowym prawie karnym i przepadku korzyści uzyskanych z przestępstwa; uzyskał stopień doktora na podstawie rozprawy na temat środka karnego w postaci przepadku korzyści (ontnemingsmaatregel). Jaap Baar specjalizuje się w sprawach dotyczących decyzji administracyjnych (beschikkingszaken) oraz w sprawach dotyczących zwierząt.

Pismo kasacyjne (cassatieschriftuur) stanowi istotę postępowania kasacyjnego.

Formułuje się w nim zarzuty kasacyjne (middelen van cassatie): zarzuty prawne wobec orzeczenia sądu apelacyjnego. Może się również zdarzyć, że nie dostrzeżemy podstaw kasacyjnych. Tym postępowanie kasacyjne różni się od postępowania przed sądami instancji merytorycznych, w którym zawsze można przedstawić obronę.

Pozytywny wynik Quickscanu lub pełnej analizy kasacyjnej nie oznacza, że sporządzenie pisma kasacyjnego jest objęte stałą ceną. Jeżeli zalecamy kontynuowanie postępowania, uzgadniamy w tym zakresie odrębne warunki.

W naszej praktyce kasacyjnej korzystamy z wyspecjalizowanych narzędzi prawniczej sztucznej inteligencji jako uzupełniających instrumentów badawczych. Narzędzia te wyraźnie różnią się od łatwo dostępnych (i często bezpłatnych) narzędzi sztucznej inteligencji w internecie. Narzędzia, z których korzystamy, są wytrenowane do prowadzenia badań prawnych. Ponadto nasi specjaliści sami opracowują i aktualizują stosowane instrukcje (prompty), aby zapewnić możliwie najdokładniejszą analizę.

Analiza ma na celu systematyczne wychwytywanie możliwych zarzutów kasacyjnych dotyczących naruszenia prawa, wad uzasadnienia oraz uchybień procesowych.

W Quickscanie analiza z wykorzystaniem sztucznej inteligencji stanowi punkt wyjścia wstępnej oceny. W pełnej analizie kasacyjnej adwokat samodzielnie i w całości bada akta, a sztuczna inteligencja jest wykorzystywana dodatkowo jako kontrola uzupełniająca. W drugiej opinii analiza służy do systematycznej weryfikacji istniejącej opinii.

Ostateczna ocena prawna zawsze należy do adwokata.

Postępowanie kasacyjne w sprawie karnej trwa średnio około dziewięciu miesięcy od chwili wpłynięcia akt do Sądu Najwyższego Niderlandów (Hoge Raad). Według sprawozdania rocznego Hoge Raad średni czas trwania spraw karnych w 2025 roku wyniósł 282 dni kalendarzowe.

Hoge Raad podaje na swojej stronie internetowej, jako ogólną wskazówkę, średni czas trwania wynoszący około 250 dni kalendarzowych. Termin ten liczy się od otrzymania akt sprawy karnej od sądu apelacyjnego do wydania wyroku przez Hoge Raad. Łączny okres od wniesienia kasacji może więc być dłuższy, ponieważ sąd apelacyjny musi najpierw przygotować akta i przesłać je do Hoge Raad.

Oczywiście nie możemy z góry wskazać, jak długo konkretnie potrwa rozpoznanie Państwa sprawy.

Jak często kasacja kończy się powodzeniem?

Nie wszystkie sprawy, które trafiają do Sądu Najwyższego Niderlandów (Hoge Raad), ostatecznie zawierają zarzuty kasacyjne przedstawione przez adwokata. W sprawach, w których Hoge Raad wydał wyrok w 2025 roku, było 2.137 spraw, w których przedstawiono zarzuty kasacyjne.

W 502 z tych spraw (23%) zaskarżone orzeczenie zostało uchylone w całości lub w części.

Odsetek ten wymaga pewnego doprecyzowania. W dużej części tych 502 spraw do uchylenia doszło wyłącznie dlatego, że rozpoznanie sprawy trwało zbyt długo. Hoge Raad obniżał wówczas na przykład orzeczoną karę z powodu przekroczenia rozsądnego terminu.

W 200 sprawach, czyli w nieco ponad 9% spraw, w których przedstawiono zarzuty kasacyjne, kasacja doprowadziła do uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi apelacyjnemu.

Jak rozstrzygane są pozostałe sprawy kasacyjne?

Spośród spraw z zarzutami kasacyjnymi w 2025 roku:

• 1.114 spraw rozstrzygnięto z zastosowaniem art. 80a ustawy o ustroju sądów (Wet op de rechterlijke organisatie, RO);

• 222 sprawy rozstrzygnięto z zastosowaniem art. 81 RO;

• 801 spraw rozstrzygnięto z merytorycznym uzasadnieniem.

Art. 80a RO może mieć zastosowanie, gdy kasacja w sposób oczywisty nie może prowadzić do uchylenia orzeczenia lub gdy skarżący nie ma wystarczającego interesu w kasacji. W takim przypadku Hoge Raad może rozstrzygnąć sprawę bez obszernego merytorycznego uzasadnienia.

Art. 81 RO stosuje się, gdy zarzuty nie prowadzą do uchylenia orzeczenia, a odpowiedź na nie nie jest konieczna dla jednolitości lub rozwoju prawa.

Liczby pokazują zatem, że znaczna część kasacji w sprawach karnych jest rozstrzygana w trybie skróconym. Właśnie dlatego ważne jest, aby z wyprzedzeniem starannie zbadać, czy można sformułować istotne prawnie zarzuty kasacyjne o wystarczających szansach powodzenia. Oczywiście bez znajomości Państwa akt nie możemy konkretnie oszacować szans powodzenia. Powyższe dotyczy wyłącznie danych ogólnych.

Źródło: sprawozdanie roczne Hoge Raad za 2025 rok oraz Hoge Raad, postępowanie kasacyjne w sprawach karnych.

Tak, co do zasady prowadzimy sprawy kasacyjne w ramach subsydiowanej pomocy prawnej.

To, czy możliwe jest przydzielenie pomocy prawnej (toevoeging), zależy od wymogów Rady ds. Pomocy Prawnej (Raad voor Rechtsbijstand), Państwa sytuacji finansowej i charakteru sprawy.

W przypadku przydzielenia pomocy prawnej zawsze przeprowadzana jest pełna analiza kasacyjna.

Kasacja w postępowaniu w przedmiocie przepadku wymaga szczególnej wiedzy zarówno z zakresu prawa kasacyjnego, jak i prawa dotyczącego przepadku. Wyrok sądu apelacyjnego często zawiera złożone obliczenia bezprawnie uzyskanej korzyści (wederrechtelijk verkregen voordeel). 

W naszym zespole w tej dziedzinie specjalizuje się w szczególności Dr Wouter de Zanger.

Do wniesienia kasacji obowiązują krótkie terminy ustawowe. Od orzeczenia kończącego postępowanie przed sądem apelacyjnym w wielu sprawach karnych obowiązuje termin czternastu dni, choć istnieją wyjątki.

Dlatego warto działać bezpośrednio po wydaniu orzeczenia. Na tym etapie nie jest jeszcze konieczne posiadanie kompletnych akt.

Po wniesieniu kasacji akta zostają przekazane do Sądu Najwyższego Niderlandów (Hoge Raad). Następnie adwokat składa pismo kasacyjne zawierające zarzuty prawne wobec orzeczenia.

Hoge Raad rozpoznaje te zarzuty i może m.in. oddalić kasację albo uchylić orzeczenie w całości lub w części.

Jeżeli inny adwokat odradził Państwu kasację, a chcą Państwo wiedzieć, czy mimo to istnieją szanse w kasacji, polecamy Quickscan. W takim przypadku samodzielnie badamy, czy istnieją możliwe zarzuty prawne, których nie dostrzeżono we wcześniejszej opinii.

Druga opinia (second opinion) jest przeznaczona dla sytuacji, w której istnieje już merytoryczna opinia kasacyjna innego adwokata, a chcą Państwo, abyśmy w ukierunkowany sposób ocenili tę opinię.