Zachowania seksualne przekraczające granice: kiedy są karalne?

Gdy ktoś doświadcza niechcianego kontaktu seksualnego, mówi się o zachowaniach seksualnych przekraczających granice (seksueel grensoverschrijdend gedrag). Zachowania seksualne przekraczające granice mogą przybierać różne formy, ale nie każde z nich jest karalne według prawa niderlandzkiego. W tym wpisie mogą Państwo przeczytać, które zachowania przekraczające granice są karalne na podstawie nowej ustawy o przestępstwach seksualnych (Wet seksuele misdrijven), która weszła w życie 1 lipca 2024 roku.

Najważniejszą zmianą wprowadzoną przez nową ustawę jest rozszerzenie prawnokarnej ochrony pokrzywdzonych przed przestępstwami seksualnymi. Oznacza to, że jako „sprawca” szybciej niż dotychczas dopuszcza się karalnego zachowania przekraczającego granice.

Ogólne założenia nowej ustawy

Ustawa zawiera bardziej szczegółowy opis tego, co należy rozumieć przez interakcję seksualną. W skrócie musi chodzić o czynności fizyczne, w ramach których „sprawca” dopuszcza się zachowania seksualnego przekraczającego granice, podejmując czynności seksualne wbrew woli pokrzywdzonego. W przeciwieństwie do wcześniejszego stanu prawnego karalny jest obecnie także „sprawca”, który na odległość kieruje czynnościami seksualnymi pokrzywdzonego. Przykładem jest kontakt telefoniczny lub za pośrednictwem komputera. W konsekwencji interakcja seksualna obejmuje odtąd również sytuację, w której sprawca i pokrzywdzony nie mają kontaktu fizycznego, ale podejmują czynności seksualne związane z ich wzajemnym kontaktem.

Punktem wyjścia jest to, że zachowania seksualne przekraczające granice są karalne zarówno w świecie rzeczywistym, jak i w internecie.

Wykorzystywanie seksualne małoletnich

Nowa ustawa rozróżnia wykorzystywanie seksualne małoletnich, w którym dochodzi do czynności fizycznych, oraz takie, w którym chodzi o czynności przygotowawcze, takie jak grooming. Grooming to cyfrowe „uwodzenie” małoletnich. Zachowania te zostały odrębnie spenalizowane jako karalne zachowania przekraczające granice. Samodzielnie spenalizowano również składanie małoletnim propozycji seksualnych.

Kontakt seksualny z osobami poniżej 16 roku życia jest zawsze karalny, ponieważ uznaje się, że osoby poniżej 16 roku życia nie są w stanie dobrowolnie nawiązywać kontaktów seksualnych. Istnieje jednak ustawowy wyjątek dla dobrowolnego kontaktu seksualnego między osobami w zbliżonym wieku, które ukończyły 12 lat. Chodzi więc o kontakt za obopólną zgodą.

Pornografia dziecięca

Przepisy dotyczące pornografii dziecięcej zostały dostosowane do obecnej ery cyfrowej i obejmują teraz nowoczesne formy, takie jak transmisje na żywo (live streaming). Wprowadzono również okoliczność wyłączającą karalność dobrowolnego sextingu między młodymi osobami, natomiast rozpowszechnianie materiałów wizualnych wśród osób trzecich nadal jest karalne jako zachowanie seksualne przekraczające granice.

Zastraszanie o charakterze seksualnym

Nowa ustawa wprowadza nowy typ czynu zabronionego: zastraszanie o charakterze seksualnym w miejscu publicznym. Może chodzić zarówno o zachowania fizyczne, jak i o (nie)werbalne wypowiedzi o charakterze seksualnym, które druga osoba odbiera jako zastraszające, poniżające, raniące lub uwłaczające. Wypowiedzi te są karalne, jeżeli można obiektywnie ustalić, że mają charakter zastraszający. Czynnikami branymi pod uwagę są (m.in.) dosadne komentarze, gesty, dźwięki lub dotyk. Ten typ czynu zabronionego dotyczy zarówno przestrzeni publicznej, jak i środowiska internetowego, takiego jak media społecznościowe. Tym samym również tego rodzaju zachowania seksualne przekraczające granice stają się karalne.

Nowe przestępstwa
Projekt ustawy rozszerza prawnokarną ochronę pokrzywdzonych przed napaścią seksualną (aanranding) i zgwałceniem (verkrachting), dzieląc te przestępstwa na trzy postacie: nieumyślną, umyślną oraz postać kwalifikowaną (przymus). 

Napaść seksualna i zgwałcenie

Napaść seksualna (aanranding) obejmuje wszystkie czynności seksualne z wyjątkiem penetracji seksualnej. Zgwałcenie (verkrachting) obejmuje czynności seksualne polegające na penetracji seksualnej ciała.

Postać nieumyślna (schuld)

Karalna forma zachowania seksualnego przekraczającego granice (nieumyślna napaść seksualna lub nieumyślne zgwałcenie) zachodzi wtedy, gdy ktoś podejmuje czynności seksualne, mając poważne powody, by przypuszczać, że czynności te odbywają się wbrew woli drugiej osoby. Postać nieumyślna podkreśla zatem konieczność sprawdzenia, czy druga osoba dobrze się czuje z tym, co się dzieje.

Postać umyślna (opzet)

Karalne umyślne zachowanie seksualne przekraczające granice (umyślna napaść seksualna lub umyślne zgwałcenie) zachodzi wtedy, gdy ktoś podejmuje czynności seksualne, wiedząc, że odbywają się one wbrew woli drugiej osoby. Tak jest, gdy ktoś wie, że druga osoba nie chce uczestniczyć w czynnościach seksualnych (tzw. zamiar bezpośredni), lub gdy ktoś to przypuszcza i ignoruje lub akceptuje to przypuszczenie, nie przerywając czynności seksualnych (tzw. zamiar ewentualny).

Postać kwalifikowana (przymus)

O ile dotychczas przymus (użycie przemocy lub groźby) był niezbędny do uznania napaści seksualnej lub zgwałcenia za udowodnione, o tyle od 1 lipca 2024 roku udowodnienie przymusu nie jest już konieczne do skazania za napaść seksualną lub zgwałcenie. Nowa ustawa kładzie tym samym nacisk na brak woli drugiej osoby. Pokrzywdzeni nie muszą więc już wykazywać, że stawiali opór lub że nie mogli wydostać się z sytuacji. Jeżeli przymus można jednak udowodnić, stanowi on okoliczność obciążającą i może prowadzić do skazania za tzw. kwalifikowaną napaść seksualną lub kwalifikowane zgwałcenie – obie są poważnymi formami karalnych zachowań seksualnych przekraczających granice.

 W przypadku pytań na ten temat prosimy o kontakt z Merel Neijenhuis lub z dowolnym innym adwokatem naszej kancelarii.

Niniejsze tłumaczenie ma charakter wyłącznie informacyjny. W razie rozbieżności lub wątpliwości co do wykładni rozstrzygająca jest wersja niderlandzka niniejszej strony.